Virtual Memorials People Memorials Seshendra Visionary poet – For Saatyaki

Seshendra Visionary poet – For Saatyaki


Click on memorial to view FULL size.

6 thoughts on “Seshendra Visionary poet – For Saatyaki”

  1. Dear Linda! Hearty Greetings
    It is a noble gesture on your part that , you complied with my request
    and created such a loving Memorial for my father , who happens to be
    an eminent poet of World repute and stature . If ” soul ” is a reality , perhaps even he must be showering his thankful blessings on you.
    I strongly desire to see you , when the divine grants me that privilege.
    Till then
    Loving Regards and Fond Greetings
    Yours Sincerely


    In the galaxy of Indian poets and critics, the position of Seshendra as a luminary is unique. He visualizes the cross currents of tradition and modernity as perpetually interacting and moving towards the future, in new directions. As a Telugu poet and critic, he is a multifaceted genius, seminal in his thought, his writings in various genres facilitating the evolution of new modes of literary activity among the new generation writers.

    As Seshendra says with all humility in the First Memorial Lecture on the Jnaan Peeth Award-winner Viswanatha Satyanarayana titled “Valmiki to Kalidasa – Ashram Kavya Yuga,” “…my guru. His blessings have been with me all my life and it is only through his blessings that I am today.” Seshendra’s interaction with Viswanatha for years is evident from the latter’s Forewords to Seshendra’s epoch-making works Shodasi Ramayana and Ritu Ghosha. The traditionalist facet of Seshendra is evident in Shodasi Ramayana. It is a new interpretation of a part of Valmiki Ramayana in terms of Kundalini Yoga. The Sundarakanda represents the quintessence of Valmiki Ramayana’s thought. The first verse of the Sundarakanda, “Tato Ravana Nithayah,” etc., has been interpreted by Seshendra as representing an attempt by Hanuman to traverse the path of the Sushumna, which is the mystic path situated between the Ida and Pingala, thereby reaching the final goal, of oneness with the Kundalini Sakti. In the chapter on Indra Paratva as opposed to Vishnu Paratva, the critic makes an original thesis: that the Ramayana closely follows the predominant position of Indra in the pantheon of gods, which is the Vedic pattern as against the supremacy of Vishnu which is the Puranic pattern. “Shodasi” is related to the Maha Mantra “Sri Vidya.” Viswanatha in his Foreword says that it is Seshendra’s commentary on Gayatri Mantra. He wonders about Seshendra’s genius in reading the Maha Mantra “Sri Vidya” with such deep significance. While maintaining that no one else has read Mahabharata and Ramayana together in the way Seshendra could do, Viswanatha says that not only Telugu people but Indians at large should be grateful to Seshendra for writing Shodasi Ramayana.

    Seshendra’s interpretation of Sri Harsha’s Naishadhiyacharitham based on the story of Nala in Vyasa’s Mahabharata is another landmark in his studies in Sanskrit literature. He goes beyond Mallinatha, Srinatha and Nannaya and maintains that Naishadhiyacharitham synthesizes Mantra Sastra, Yoga Sastra and Vedanta Sastra. The work is an allegory on the journey of the soul, a discourse on Matter and Spirit.

    In his Foreword to Ritu Ghosha (“CRy of Seasons”) too Viswanatha showers praise on Seshendra’s poetic genius. In this poem Seshendra renders the beauties of the seasons that determine time. His understanding of the sounds of seasons is not merely in external terms. He makes an in-depth study of the human time in different aspects in relation to the seasonal time. Viswanatha says that Seshendra’s eminence as a poet lies in his understanding of the multiple aspects of the seasons, the deep resonances between the human system and the seasonal variations. In this sense, according to Viswanatha, Seshendra’s writing is of the highest order.

    One of Seshendra’s major poems, Gorilla, uses the Tantric philosophy to reinforce the poet’s views on modern life. While Shodasi Ramayana explicates the Sundarakanda as presenting the power of Kundalini, the modern epic Gorilla deals with the will traced through the pages of Vedic philosophy. As Seshendra says in his Preface, “The great power of universal creation is the vital force which forms the subject matter of contemplation for many thinkers of ancient India in the Vedic, Tantric and Darshanic systems of philosophy.” According to the poet, even in the turbulent contemporary life, the individual can summon all the superhuman energy of the primordial Apeman to destroy evil forces around. The invocation to Gorilla is significant:

    “O Gorilla, arise, Gorilla! Rise from your slumber, O Creative Power sleeping in man. O Pitamaha, O Grandsire, who first saw the sun and moon, awake! Mankind is imploring helplessly for you.”

    Inspired by Primordial force, the poet says:

    “The ocean does not sit at anybody’s feet and bark. The voice of a storm does not know how to say yes. The mountain does not bend and salute. I may be a fistful of earth, but when I lift my pen, I have the arrogance of a nation’s flag.”

    Seshendra’s message is that deriving superhuman’s energy from Primordial Nature, the individual can survive the onslaughts of contemporary life.

    Another poem of Seshendra widely read in India and abroad, My Country, My People has indeed heralded a new era in the poetry of twentieth century anguish. In his Foreword to the Greek translation of the poem, the contemporary Greek poet Nikhi Phorus Vruttakose says, “Personally I would compare the pain and anguish of the poet with the one of Loutre Mont (the founder of Surrealism) in his lyric Mald-Aurore. The difference is that Seshendra’s protest is not made in the void. He walks firmly on the soil. At times we observe in his poem a Biblical and Prophetic tone which attracts us.” Contemporary Progressive Poetry in Telugu, under the leadership of Sri Sri, has been replaced by Seshendra’s traditional wisdom, redefining the nature of contemporary man as a social being. The poet as humanist exhorts the masses to wake from slumber and march on the path to glory:

    “Come, my people, take up your ploughs. Come with your women, your children, come out of your hearths and homes, from prisons of your schools and offices, your academies and assemblies. Come, let us see centuries blown off in the winds of time.

    Come, walk with me through the villages, towns and cities. Flow like floods, roar like floods, through the streets and highways of our nation.”

    In Kaala Rekha, besides a score of critical essays on the traditional modern poetry, Seshendra shows remarkable insight into the genre of Ghazal in Urdu poetry in five essays on the subject. He calls Ghazal an art of magnetism, a fire, a culture. His friendship with Faiz Ahmed Faiz gives personal touch to the essays. Seshendra sees in Ghazal poetry the heights of love poetry in observing that even though Islam does not accept idol worship, the Ghazal poets have ushered in a tradition of idolizing the beloved. He calls the Sanskrit metre Anushtup, an Urdu Shait and maintains that the number of Ghazals in Valmiki’s poetry cannot be seen anywhere else. He also sees closeness of Vemana’s Telugu metre Aataveladi and the Ghazal.

    As evident in his brilliant interpretation of Sundarakanda in Shodasi Ramayana, Seshendra as an Indian critic has firm grasp of the Indian mythology. Elsewhere in his critical essays too he has sounded the depths of both the Indian and Western lore, in a comparative perspective. In his long letter of July 18, 1984 to me, Seshendra analyzes Jessie Weston’s From Ritual to Romance (used by T. S. Eliot in writing The Waste Land). While admiring Weston’s book as “a monument of quest and scholarship….that captures the original source or sources of the Grail Legend now found embedded in Christian liturgy,” with his in-depth knowledge of Ramayana and Mahabharata as well as the Indian folklore, Seshendra corrects the Western critic, suggesting that she should have taken the Rishyasringa version of the Ramayana instead of the one of Mahabharata. He maintains that Weston should have taken into account the fertility ritual in Ramayana.

    Seshendra’s treatise Kavisena Manifesto deals with an ambitious literary movement to give new directions to the writings of the new generation poets. The basic aim of the movement is to inculcate literary consciousness in the intelligentsia in the present day climate of social consciousness related to the causes of political and economic conditions. In Kavisena Manifesto the poet-critic synthesizes the traditional Indian poetics and modern European theories such as the Greek, Roman and Marxist. As Seshendra says in his letter of June 12, 1979 to me, “At the physical level these theories are riddled with vulgarized antagonisms all of which are only accretions of the ignorance of blind folks in politics and literature. But the visionary mind always revels in discovering the integrity of the whole in life and cognition of life.”

    Modern Indian literature in English translation is gaining currency in the university departments, having been included in M. A. (English) courses. Seshendra’s works have been prescribed for study in such courses, several of them being translated into English, French, German and Greek besides many Indian languages including Hindi, Urdu, Bengali and Kannada.

    With titles conferred on him, like “Navakavita Pitamaha,” “Raashtrendu,” etc., Seshendra participated in a score of Kavi Sammelans at the state and national levels. He lectured widely in India and abroad including Greece, West Germany, Mauritius and Kenya on Indian literature and tradition. He also lectured on the subjects at several Indian universities including Rajasthan, Nagpur, Hyderabad, Tirupati, Anantapur and Visakhapatnam besides India International Centre, New Delhi, Telugu Academy, Hyderabad and Kalidasa Academy, Ujjain. The honours bestowed on Seshendra were climaxed by the Central Sahitya Academy Award and Honrary D.Litt by the Telugu University in Hyderabad. No wonder he was nominated to the Nobel Prize in Literature.

    -Prof. D. Ramakrishna
    ( Kakatiya University : Warangal : India )

  3. Visionary Poet of the Millennium
    An Indian poet Prophet
    Seshendra Sharma
    October 20th, 1927 – May 30th, 2007
    Facebook id :
    Visionary Poet of the Millennium
    An Indian poet Prophet

    Seshendra Sharma
    October 20th, 1927 – May 30th, 2007
    Seshendra Sharma is one of the most outstanding minds of modern Asia. He is the foremost of the Telugu poets today who has turned poetry to the gigantic strides of human history and embellished literature with the thrills and triumphs of the 20th century. A revolutionary poet who spurned the pedestrian and pedantic poetry equally, a brilliant critic and a scholar of Sanskrit, this versatile poet has breathed a new vision of modernity to his vernacular. Such minds place Telugu on the world map of intellectualism. Readers conversant with names like Paul Valery, Gauguin, and Dag Hammarskjold will have to add the name of Seshendra Sharma the writer from India to that dynasty of intellectuals.

    Rivers and poets
    Are veins and arteries
    Of a country.
    Rivers flow like poems
    For animals, for birds
    And for human beings-
    The dreams that rivers dream
    Bear fruit in the fields
    The dreams that poets dream
    Bear fruit in the people-
    * * * * * *
    The sunshine of my thought fell on the word
    And its long shadow fell upon the century
    Sun was playing with the early morning flowers
    Time was frightened at the sight of the martyr-
    – Seshendra Sharma
    B.A: Andhra Christian College: Guntur: A.P: India
    LLB: Madras University: Madras
    Deputy Municipal Commissioner (37 Years)
    Dept of Municipal Administration, Government of Andhra Pradesh
    Parents: G.Subrahmanyam (Father) , Ammayamma (Mother)
    Siblings: Anasuya,Devasena (Sisters),Rajasekharam(Younger brother)
    Wife: Mrs.Janaki Sharma
    Children: Vasundhara , Revathi (Daughters),
    Vanamaali , Saatyaki (Sons)

    Seshendra Sharma better known as Seshendra is
    a colossus of Modern Indian poetry.
    His literature is a unique blend of the best of poetry and poetics.
    Diversity and depth of his literary interests and his works
    are perhaps hitherto unknown in Indian literature.
    From poetry to poetics, from Mantra Sastra to Marxist Politics his writings bear an unnerving pprint of his rare genius.
    His scholar ship and command over Sanskrit , English and Telugu Languages has facilitated his emergence as a towering personality of comparative literature in the 20th century world literature.
    T.S.Eliot , Archbald Macleish and Seshendra Sharma are trinity of world poetry and Poetics.
    His sense of dedication to the genre of art he chooses to express himself and
    the determination to reach the depths of subject he undertakes to explore
    place him in the galaxy of world poets / world intellectuals.
    Seshendra’s eBooks :
    Seshendra Sharma’s Writings Copyright © Saatyaki S/o Seshendra Sharma
    Contact :

    గుంటూరు శేషేంద శర్మ

    ఆయన రూపం సుందరం, మాట మధురం, కవిత్వం రసభరితం. అలంకారశాస్త్రాలను ఔపోసన పట్టిన పండితుడు. మంచి వక్త, వ్యాసం, విమర్శ.. ఏది రాసినా ఆయన ముద్ర ప్రస్ఫుటం. ఆయనది విశ్వమానవదృష్టి. పాన పీన ఆహార విహారాల నుంచి నిత్యనైమిత్తిక కార్యాచరణలు, ఆలోచనలు… అన్నింటా ఆయన సంప్రదాయ, ఆధునిక తత్వాల మేళవింపు. ‘సర్వేజనా స్సుఖినోభవంతు’ అన్నది ఆయన ఆత్మనినాదం, ఘోషం. ఆత్మీయులకూ, అభిమానులకూ ఆయన శేషేన్, శేషేంద్ర. అటూ ఇటూ బంధుత్వాలను తగిలిస్తే ఆయన పేరు గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ……….
    – ఆంధ్రప్రభ సచిత్ర వారపత్రిక,
    (21 ఆగస్టు, 2000)
    * * *
    పుట్టిన ఊరు నెల్లూరు జిల్లా ఉదయగిరి తాలూకా నాగరాజుపాడు.
    భారత ప్రభుత్వ ‘రాష్ట్రేంద్రు’ బిరుదం, కలకత్తా రాష్ట్రీయ హిందీ అకాడమీ అవార్డు, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేటు ముఖ్య పురస్కారాలు.
    గుంటూరు ఎ.సి. కాలేజీ నుంచి పట్టభద్రులు. మద్రాసు లా కాలేజీ నుంచి ‘లా’ డిగ్రీ. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో మున్సిపల్ కమీషనరుగా పనిచేసి, పదవీ విరమణ వేశారు.
    నా దేశం – నా ప్రజలు, మండే సూర్యుడు, గొరిల్లా, సముద్రం నా పేరు, కవిసేన మేనిఫెస్టో, రక్తరేఖ, స్వర్ణహంస, కాలరేఖ, షోడశి, ఆధునిక మహాభారతం, జనవంశమ్ ప్రధాన రచనలు.
    కవిత్వంలో, సాహిత్య విమర్శలో విలక్షుణులు.
    ప్రపంచ సాహిత్యం మీద, భారతీయ సాహిత్యం మీద సాధికారిక పరిచయం.
    సంస్కృత, ఆంధ్ర, ఆంగ్ల భాషల్లో పండితులు,
    వచన కవిత్వం, పద్యరచన – రెండిరటి సమాన ప్రతిభావంతులు, ఆధునిక కవిత్వంలో విలక్షణ ఊహాశాలిత ఈయన ప్రత్యేకత.
    వచన కవిత్వానికి ఒక కొత్త వాకిలి తెరిచిన స్వతంత్రులు.
    బహిరంతర ప్రకృతులకు తమ రచన ద్వారా వ్యాఖ్యానం పలికిన దార్శనిక కవి.
    ఒకానొక శైలీ నిర్మాత.
    – యువ నుంచి యువ దాకా (కవితాసంకలనం)
    అ.జో. – వి. భొ. ప్రచురణలు 1999
    Seshendra : Visionary Poet of the Millennium
    For further information
    please contact : Saatyaki S/o Seshendra Sharma , , 9441070985 , 7702964402
    బ్రతుకు తోటలో బంగారు పాట

    కర్మశేషం ముగిసి, కర్తవ్యాలు నెరవేరి, జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకొన్న రోజున గాజుపేటికలో శాశ్వతనిద్రలో ఉన్నప్పుడు అంజలి ఘటించడానికి వెళ్ళి ఆయనను చివరిసారిగా చూసిన దృశ్యం నాకిప్పటికీ కన్నులలో మెదులుతున్నది. మంగళస్నానం చేసి, పసిమి పట్టువస్త్రాలు ధరించి, పుష్పమాలాలంకృతుడైన కొత్త పెళ్ళికొడుకు ఉత్సవసంరంభానికి సొమ్మసిల్లి విరిపాన్పుమీద మేను అరవాల్చినట్లుగా అనిపించింది. శతాబ్దాల లోతులను తరచి చూసిన ఆ విశాలనేత్రాలు వెలుగులీనుతున్నట్లే అగుపించాయి. ముఖంలో ఏదో జన్మాంతరసమీక్షారేఖ తళతళలాడుతున్నది. పెదవులపై చిరునవ్వు చెక్కుచెదరలేదు. వయోభారం వల్ల శరీరం ఒక్కింత నలుపుతేరింది. ఆవేశం కమ్మినపుడు ఆ సమున్నతనాసావంశం ఎలా నెత్తురులు చిమ్మేదో జ్ఞాపకానికి వచ్చింది. తెల్లని చేమంతి పువ్వురేకలు దిక్కుల నుంచి చుక్కలు నేలపైకి రాలినట్లు చుట్టూ చెల్లాచెదరుగా పడివున్నాయి. ద్రోణపర్వంలో తిక్కనగారు “ఆ కుమారోత్తముఁ డందు చంద్రు క్రియ నొప్పె; సితాయుధఖండభూషణో, దాత్తమణిప్రతానములు తారల చందము నొంది యందమై, యత్తఱి నుల్లసిల్లె వసుధాధిప! చూపఱపిండు చూడ్కికిన్” అని వర్ణించినట్లే ఉన్నదా పార్థివదేహం.

    మృత్యువులోనూ ఎంత అందం! చేతులు జోడించి నమస్కరించాను.

    అందం నిండిన చందం

    జీవితాన్ని సౌందర్యకలశరత్నాకరపు సారనవనీతంగా పూర్ణాస్వాదించిన గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ గారు నిజంగా సాహిత్యవిద్యాధరులు. తండ్రిగారి సన్నిధిలో నేర్చి ఉపనిషత్తులను, వాల్మీకి రామాయణాన్ని, కాళిదాసు కృతులలోని అందాలను గుండెలలో నింపుకొన్నారు. నైషధీయ సౌందర్యరహస్యాలను హృదయోల్లాసంగా మథించిన మేధావి. ఆనందవర్ధనుని నుంచి ఆర్చిబాల్డ్ మెక్లీష్ దాకా ఆలంకారికులందరూ ప్రాణస్నేహితులే మరి. ఆంధ్రకవితావ్యాహారం ఆయన గళసీమలో సువర్ణమణిహారమై ప్రకాశించింది. పాశ్చాత్యసాహిత్యికులందరినీ ఆత్మీయం చేసుకొన్నారు. సంస్కృతాంగ్లాలలో పారంగతులు. ఆధ్యాత్మిక కవిత్వాభిమానం వల్ల పారశీక భాషాకుటుంబంతో చుట్టరికం తప్పలేదు. ఇన్ని సంస్కారాలను ప్రోదిచేసుకొని రచనావ్యాసంగానికి ఉపక్రమించారు. ఆ అందచందాలు అందరికీ అందవు.

    అందమే అలంకారమని నమ్మిన వామన మతానుయాయులలో త్రివిక్రము డాయన. ఆ సౌందర్యాన్వేషణమే జీవితంలోనూ కవిత్వంలోనూ ఆయనకు సరికొత్త లోకాలను పరిచయం చేసింది. ఆ సౌందర్యబంధం వల్లనే కావ్యజీవితం రసాత్మకం కాగలిగింది. ఆయన కవితాదర్శం సమస్యల మంచుపొరలను తొలగించి విశ్వమానవునికోసం వెలుగులు నింపిన మండే సూర్యుడా? జీవితంకంటె విలువైన జీవితసందేశాన్నిచ్చిన అఖండ కాలాతీతపురుషుడా? భామహుడా? ఆయన భావవిప్లవభాషావిధాతా? సోషలిస్టా? సోక్రటీసా? అనిపిస్తుంది.

    సౌందర్యమే ఆయనకు అలంకారం, సౌందర్యమే ఆయనకు జీవితం.

    విమర్శకుడు : కవి

    శేషేంద్ర నాకెప్పుడూ ఒక ప్రాచ్య మహావిమర్శకునిగా, ఆ తర్వాత అంతటి అభిరూపుడైన గొప్ప కవిగా భాసిస్తారు. విమర్శవ్యాసం అనేసరికి ఆయన వ్యాఖ్యాతృశిరోమణి జయరథునిలా అనిపిస్తారు నాకు. ఆ రచనలో ఎన్ని విన్యాసాలని!
    సృజనాత్మకవిమర్శలో అందాలు

    “సాహిత్యకౌముది” శర్మగారి విమర్శసరళికి ఆద్యప్రకృతి. కవిత్వంలోని అందాలను
    ఆ కళ్ళతోనే చూడాలి. అందులో శ్రీనాథుని కవితాజగన్మోహనరీతిని నిరూపించిన తీరు, శ్రీనాథ పినవీరన జక్కనలు రెండవ కవిత్రయమన్న కొత్త ఊహ, కళా-విజ్ఞానశాస్త్రాల లక్ష్యలక్షణాలను సమన్వయించటం – ఎప్పటికీ నిలిచే వ్యాసాలవి. “స్వర్ణ హంస ” నైషధీయచరితంలోని మంత్రశాస్త్రవిశేషాలను వెలికితీసిన మరో సంజీవని. మల్లినాథుణ్ణి చదువుకోలేదని శ్రీనాథుణ్ణి గౌణీకరించారని కొందరికి కోపం వచ్చి కరపత్రాలు అచ్చువేశారు ఆ రోజుల్లో. నిజం నిష్ఠూరంగా ఉండకుంటుందా?

    రామాయణ రహస్యాలను వివరించే “షోడశి” నిజంగా ఆయన జన్మాంతర సంస్కారసారమే. వాల్మీకీయ హనుమత్సందేశం కాళిదాసు మేఘదూతానికి ఎంత అందంగా నిరూపించారని! త్రిజటాస్వప్నం మాటేమిటి?

    విమర్శ శబ్దశాసనం

    కావ్యవిమర్శలో శేషేంద్రశర్మగారు సౌందర్యశిల్పశాస్త్రానికి శబ్దశాసనం చెయ్యాలని ఉద్యమించారు. కుంతకుని వక్రోక్తినీ, మయకోవ్స్కీ ఆలంకారికతను, మెఝెలైతిస్ సంప్రదాయనిష్ఠను, కాళిదాస వాల్మీకుల రూపణకౌశలాన్ని ఆధునికపరిభాషలోకి అనువదించే ప్రయత్నం చేశారు.

    హైదరాబాదుకు వచ్చిన తర్వాత అక్కడి విరుద్ధశక్తుల త్రివేణీసంగమంగా ఆయన వైమర్శికప్రయోగం “కవిసేన మేనిఫెస్టో” అవతరించింది. దాని హృదయం మంచిది. ఆ తర్వాత జరిగిన అనుయాయుల ఆర్భాటం వల్ల అనుకూల ప్రతికూల విమర్శలు చాలానే వెలువడ్డాయి. దాని ప్రతిపాదనలోని కొత్తదనాన్ని అధ్యయన చేయవలసిన ఆవశ్యకత
    ఇంకా మిగిలే ఉన్నది. దానికి కాలదోషమంటూ ఉండదు.

    “రక్తరేఖ”లో అడిగే ప్రశ్నలన్నీ విద్యార్థులు మననం చేయదగినంత మౌలికమైనవి. అందుకు అలంకారప్రస్థానాన్ని పునరుజ్జీవింపజేసే ఆయన సమాధానాలన్నీ మౌలికమైనవే.

    ఆయన “కాలరేఖ” అంతే. తెలుగు సాహిత్యవిమర్శకు శిఖరకేతనం. అందులో స్వర్ణహంసిలోని మార్మికభాషను విడిచి, వర్తమాన భావుకులకు భావభావనను నేర్పారు.

    అనల్పమైన కల్పనాశిల్పం

    తొలిరోజులలో మిత్రులతో ఆశుకవిత్వాభ్యాసం ఉండేది. అవధానాల స్వర్ణయుగం ప్రభావం తప్పుతుందా? “ఏమయ్యా! పదియైన, దింక పడుకో!” అంటే, “ఏడ్చావులే ఊరుకో!” అనటం; శార్దూలాన్ని ముందుకు దూకించటం.

    ఆ ఆశుధారాప్రణయనం ఆయన పద్యశిల్పంలో సమాధిగుణానికి భంగకరం కాలేదు. యౌవనంలో ఉన్నప్పుడు మేథ్యూ ఆర్నాల్డ్ రచన ఆలంబనగా ‘సొరాబు’ కావ్యం చెప్పారు. అది పఠితలను ఆవేశోద్వేగాలలో ముంచెత్తివేసే ధీరోదాత్తసన్నివేశకల్పనలతో వీరరసోల్బణంగా దువ్వూరి రామిరెడ్డి, ఉమ్రాలీషా కవుల సమ్మోహకమైన శైలిలో పారశీక రూపకోత్ప్రేక్షలతో రమణీయంగా సాగింది. ఇప్పటికీ ఆయన రచనలలో నాకిష్టమైన కావ్యం అది. మధురిమకు మారుపేరు.

    ఆ తర్వాత వెలసిన “పక్షులు”, “మండే సూర్యుడు” అభ్యుదయభావనలో వ్యక్తీకరించిన చిరంజీవికావ్యాలు. “జనవంశం”లో శేషేంద్ర అంతరంగవేదన ధ్వనిస్తుంది. మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుతుంటాను – నా గుండె చప్పుళ్ళ కోసం.

    బ్రతుకు తోటలో బంగారు పాట

    అర్ధశతాబ్ది శేషేంద్ర కవితల మైమరపించే ద్రాక్షతోటలో నిలిచి, ఏవేవో తీయని పలుకులలో పరిమళించే జ్ఞాపకాల బరువుతో కన్నులు మూసుకొన్నప్పుడు నా స్మృతిపథంలో రెండే – ‘ముత్యాలముగ్గు’లో “నిదురించే తోటలోకి పాట ఒకటి వచ్చింది, కన్నుల్లో నీరు తుడిచి కమ్మటి కల ఇచ్చింది, కొమ్మల్లో పక్షుల్లారా! గగనంలో మబ్బుల్లారా!, నది దోచుకుపోతున్న నావను ఆపండి, రేవు బావురుమంటోందని నావకు చెప్పండి” అన్న గీతికామధుకోశం ఒకటీ, అంతకు ముందు “చెట్టునై పుట్టివుంటే ఏడాదికొక వసంతమన్నా దక్కేది, మనిషినై పుట్టి అదీ కోల్పోయాను” అన్న ముక్తక ముక్తాఫలం ఒకటీ గుప్పున గుబాళించి, విరికన్నెల చిరునవ్వుల వెన్నెల వెలుగులను వెలార్చే ఆ వినిర్మలత్వం నిండునూరేండ్లు చల్లగా వర్ధిల్లాలని మనస్సులోనే ముడుపులు కడతాను.
    – డా .ఏల్చూరి మురళీధర రావు

    (‘నిదురోయిన పాట’ అన్న శీర్షికతో ఒకప్పుడు ‘సాక్షి’ దినపత్రికలో అచ్చయిన వ్యాసం లిఖితప్రతి.)
    నిదురించే తోటలోకి పాట ఒకటి వచ్చింది
    కన్నుల్లో నీరు తుడిచి కమ్మటి కల ఇచ్చింది
    నిదురించే తోటలోకి పాట ఒకటి వచ్చింది
    కన్నుల్లో నీరు తుడిచి కమ్మటి కల ఇచ్చింది

    రమ్యంగా కుటీరాన రంగవల్లులల్లింది
    దీనురాలి గూటిలోన దీపంగా వెలిగింది
    రమ్యంగా కుటీరాన రంగవల్లులల్లింది
    దీనురాలి గూటిలోన దీపంగా వెలిగింది
    శూన్యమైన వేణువులో ఒక స్వరం కలిపి నిలిపింది
    శూన్యమైన వేణువులో ఒక స్వరం కలిపి నిలిపింది
    ఆకురాలు అడవికి ఒక ఆమని దయ చేసింది
    నిదురించే తోటలోకి పాట ఒకటి వచ్చింది
    కన్నుల్లో నీరు తుడిచి కమ్మటి కల ఇచ్చింది

    విఫలమైన నా కోర్కెలు వేలాడే గుమ్మంలో
    ఆశల అడుగులు వినబడి అంతలో పోయాయి
    విఫలమైన నా కోర్కెలు వేలాడే గుమ్మంలో
    ఆశల అడుగులు వినబడి అంతలో పోయాయి
    కొమ్మల్లో పక్షుల్లారా గగనంలో మబ్బుల్లారా
    నది దోచుకుపోతున్న నావను ఆపండి
    రేవు బావురుమంటోందని నావకు చెప్పండి
    నావకు చెప్పండి…
    నిదురించే తోటలోకి పాట ఒకటి వచ్చింది
    కన్నుల్లో నీరు తుడిచి కమ్మటి కల ఇచ్చింది

    చిత్రం : ముత్యాలముగ్గు
    రచన : గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ
    గానం : పి.సుశీల
    సంగీతం : కె.వి.మహదేవన్ : 1975

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *